س : لطفا راجع به روش تدريس اساتيد برجسته حوزه علميه اصفهان در آن زمان و تمايزي كه روش آنها داشت، مثلا خلاصه درس را قبلا مي‎گفتند يا نه، و نيز سطح فكر سياسي -اجتماعي آنان و جو سياسي حوزه اصفهان اگر مطالبي در خاطرتان هست بفرماييد.

ج : در روش تدريس اساتيد تمايز خاصي نبود، البته تفاوتهاي جزئي وجود داشت، مثلا حاج شيخ محمد حسن كه شرح لمعه مي‎گفت معمولا از روي كتاب مي‎خواند و از خارج كم مطلب مي‎گفت، ولي حاج شيخ محمدعلي حبيب آبادي مطالب را از حفظ مي‎گفت و بيان او به گونه اي بود كه اگر كسي خواب هم بود از خواب بيدار مي‎شد، بقيه اين جور نبودند، آقاي حاج سيد علي اصغر برزاني هم كه ما پيش ايشان رسائل را شروع كرديم تقريبا بين سطح و خارج درس مي‎گفت، تقريرات آقاي ناييني را كه آن زمان چاپ نشده بود تقريبا در درس مي‎گفت و ما آن زمان تعجب مي‎كرديم كه اين همه علم را ايشان از كجا آورده است !

در آن زمان طلبه كم بود، فشار رضاخان بر روحانيت بسيار زياد بود، آنها را اذيت مي‎كردند عمامه هايشان را بر مي‎داشتند، مسائل سياسي در حوزه اصفهان مطرح نبود، طلبه ها دنبال روزنامه و اين جور چيزها اصلا نبودند، يك وقت يادم هست گفتند يك راديو آورده اند در خيابان چهارباغ داخل يك قهوه خانه، آنجا افرادي مي‎روند به اسم چاي خوردن راديو گوش مي‎دهند، من هم يك شب رفتم آنجا -چاي يكي ده شاهي بود يك چاي خوردم كه ببينم راديو چيه ؟ يك راديو آن وسط گذاشته بودند شايد هزار نفر آمده بودند كه راديو را ببينند، ما تازه اسم راديو را مي‎شنيديم ; خواندن روزنامه هم بين مردم و طلبه هاي حوزه مرسوم نبود، مسائل سياسي هم مطرح نبود، اگر هم بود در سطح بعضي بزرگان مطرح بود، در محيط ما و سطح ما اينها هيچ مطرح نبود.

روش تدريس اساتيد

اوضاع سياسي حوزه اصفهان