نوشته ها چه شده است . من توصيه ميكنم به آقاياني كه تاليف
دارند تاليفاتشان را تنظيم كنند و در اختيار ديگران بگذارند،نگويند كه
يك وقت به يك جايش اشكال ميكنند، همه نوشته ها غير از كلام خدا و
معصومين (ع) قابل اشكال است ولي محسناتي هم دارد و از نوشته هايشان
ديگران هم استفاده ميكنند.
ابتكار آيت الله بروجردي در طبقات رجال احاديث
س : آيا مرحوم آيت الله بروجردي در رجال هم تاليف يا تدريس داشتند؟
ج : ايشان چيزي به عنوان درس رجال نداشتند، ولي مقيد بودند كه
سندهاي احاديث را بخوانند، مثلا ميگفتند اين راوي طبقه چندم است،
روايت ضعيف يا صحيحه است، طبقات را ايشان زياد ذكر ميكردند، و
ميفرمودند اهل سنت رجال را طبقه بندي كرده اند و علماي ما طبقه بندي
نكرده اند;ايشان به طبقه بندي شدن رجال عنايت داشتند، و ميفرمودند مبدا
را بايد پيامبر اكرم (ص) قرار دهيم و صحابه كه از پيامبر اكرم (ص) حديث
دارند طبقه اول روات محسوب ميشوند، و تابعين كه از صحابه حديث
دارند طبقه دوم ميباشند، روي همين حساب اصحاب امام باقر (ع) مثل
"زراره " و "محمدبن مسلم " طبقه چهارم ميشوند يعني اينها اگر بخواهند از
پيغمبر(ص) حديث داشته باشند معمولا با سه واسطه ميتوانند حديث داشته
باشند، حالا ممكن است بعضي از رجال معمر باشند كه دو طبقه حسابشان
ميكنيم مثل " حمادبن عيسي " و " حمادبن عثمان " كه چون عمر اينها طولاني
بوده هم طبقه پنج ميشوند هم طبقه شش . ايشان معمولا هر سي سال را
يك طبقه حساب ميكردند، يعني بين استاد و شاگرد معمولا سي سال
تفاوت سن ميباشد; روي اين اصل ايشان ميگفتند از زمان پيغمبر(ص) كه
حساب كني تا زمان شيخ طوسي دوازده طبقه ميشود; كليني طبقه نهم
است، صدوق طبقه دهم، شيخ مفيد طبقه يازدهم، شيخ طوسي طبقه
دوازدهم، بدين ترتيب شيخ طوسي اگر بخواهد حديث از پيامبر(ص) داشته
باشد معمولا به يازده واسطه ميشود، آن وقت بعد از شيخ طوسي تا شهيد
ثاني هم دوازده طبقه ميشود، پس شهيد ثاني در راس طبقه بيست و
چهارم است، و بعداز شهيد ثاني تا
ج1 - 128 